De meeste adviezen over tafeldekken gaan over diners met meerdere gangen. Die zijn niet fout, maar ze beschrijven een situatie die in de meeste huishoudens hooguit een paar keer per jaar voorkomt. Op een doordeweekse avond gaat het om iets anders: genoeg ruimte per persoon, een oppervlak dat tegen een hete pan kan, en spullen die binnen een paar minuten op tafel staan.
De ruimte per persoon
Reken zestig centimeter breedte per persoon en veertig centimeter diepte. Dat is de zone waarbinnen bord, bestek en glas passen zonder dat twee mensen elkaar raken. Bij een tafel van honderdvijftig centimeter zitten dus twee mensen comfortabel aan de lange zijde, en drie als het moet.
Achter de stoel is vijfenzeventig centimeter vrije ruimte nodig om op te staan, en ongeveer een meter waar iemand achterlangs moet kunnen lopen. Die maat bepaalt vaker dan het tafelblad zelf welke tafel in een kamer past.
Waar wat ligt
- Het bord in het midden van de zone, ongeveer twee centimeter van de tafelrand.
- Het mes rechts, met de snijkant naar het bord toe; de lepel rechts van het mes.
- De vork links van het bord.
- Het glas rechtsboven het bord, boven de punt van het mes.
- Het servet links naast de vork of op het bord, net wat handiger uitkomt.
Deze ordening is geen willekeurige conventie: ze past bij het gebruik van de meeste mensen, die rechtshandig snijden en het glas dus rechts willen hebben. Belangrijker dan de precieze plaats is dat het elke dag hetzelfde is, want dan hoeft niemand meer te zoeken en kan een kind van zes de tafel dekken.
Wat er in het midden staat
Houd het midden van de tafel laag. Alles wat hoger is dan ongeveer dertig centimeter blokkeert het zicht tussen mensen die tegenover elkaar zitten, en juist dat zicht is waarvoor er aan tafel gegeten wordt. Een lage schaal, een kan water en eventueel een klein plantje zijn genoeg.
Zet de schalen met eten bij voorkeur op tafel in plaats van in de keuken op te scheppen. Dat scheelt loopwerk, houdt het eten warm en laat mensen zelf bepalen hoeveel ze nemen.
Materiaal en warmte
Een houten tafelblad kan slecht tegen een pan van de kookplaat: hitte laat de lak barsten en trekt onbehandeld hout krom. Gebruik onderzetters van kurk, vilt of hout, en leg ze klaar voordat de pan komt. Een tafelloper van katoen beschermt niet tegen hitte, ook al voelt dat wel zo.
Voor dagelijks gebruik is een afneembaar oppervlak praktischer dan een kwetsbaar. Geolied hout laat zich plaatselijk bijwerken, gelakt hout niet. Wie kinderen of dieren heeft, kiest bij voorkeur een blad waarop een kras een patina wordt en geen beschadiging.
Servies dat een doordeweekse week overleeft
Voor dagelijks gebruik telt stapelbaarheid en vervangbaarheid zwaarder dan een compleet servies. Borden die in de vaatwasser en in de magnetron mogen, die op elkaar passen zonder te schuiven, en die per stuk bij te kopen zijn, gaan jaren mee zonder dat een gebroken bord het hele stel onbruikbaar maakt.
Kies een diepte in het bord die zowel een pastagerecht als een stuk vlees met saus aankan; dan is een tweede maat overbodig. Vier borden, vier diepe borden, vier glazen en vier setjes bestek per persoon in huis is voor de meeste huishoudens genoeg, en het scheelt een kast.
Kinderen aan tafel
Een kind dat de tafel dekt, doet dat alleen wanneer alles op een vaste, bereikbare plek ligt. Een lade op heuphoogte met bestek en onderzetters is daarvoor genoeg. Wie het serviesgoed op ooghoogte in een bovenkast bewaart, houdt het dekken bij zichzelf, en dat is een keuze en geen toeval.
Tot slot: een gedekte tafel werkt alleen wanneer hij ook leeg te maken is. Een eettafel die overdag dienstdoet als bureau, postbak en huiswerkplek moet binnen een minuut vrij te maken zijn, anders wordt er niet aan gegeten. Een mand of lade waarin alles in een beweging verdwijnt, is daarvoor het eenvoudigste hulpmiddel dat er is.
